Açık ofislerden en sık duyulan şikâyet “gürültü” olarak tanımlanır. Oysa çalışanların odağını asıl bozan, ortamın ne kadar yüksek sesli olduğu değil, başkalarının konuşmalarının ne kadar anlaşılır olduğudur.
İyi bir açık ofis tasarımı bu yüzden yalnızca sesi azaltmaya değil, konuşmaların duyulduğu mesafeyi kısaltmaya odaklanır. Aşağıda yutucu yüzeylerden ses maskeleme sistemlerine kadar, proje aşamasında doğru kararı vermenize yardımcı olacak sekiz noktayı özetledik.
Özet infografik. Grafiklerdeki değerler örnektir.
Sessizlik sorunun parçasıdır
Bir konuşmanın anlaşılıp anlaşılmadığını, konuşmanın kendi seviyesi kadar ortamdaki arka plan sesi belirler. Konuşma arka plan sesinin belirgin şekilde üzerindeyse kelimeler tek tek anlaşılır; arka plan sesine yaklaştıkça konuşma duyulmaya devam eder ama içeriği anlaşılmaz hâle gelir.
Modern ofislerde sessiz çalışan havalandırma sistemleri, iyi yalıtılmış cepheler ve halı kaplı zeminler arka plan sesini çok düşürür. Sonuç, sessiz ama dikkat dağıtıcı bir ortamdır: Birkaç masa ötedeki telefon görüşmesi bile kolayca takip edilir.
Görsel: Soft dB
Dikkat dağıtma mesafesi
Açık ofislerin akustik performansı ISO 3382-3 standardına göre ölçülür. Bu standardın en anlaşılır göstergesi dikkat dağıtma mesafesidir (rD): Konuşma anlaşılırlığının (STI) 0,50’nin altına düştüğü, yani konuşmanın artık takip edilemediği mesafe.
Standardın verdiği tipik değerlere göre bu mesafe iyi bir açık ofiste 5 m’nin altında, zayıf bir açık ofiste ise 10 m’nin üzerindedir. Soft dB’nin verilerine göre ses maskeleme, her hoparlörün çevresinde bu mesafeyi yaklaşık 12 m’den 4,5 m’ye indirebilir. Bu, bir konuşmanın rahatsız ettiği kişi sayısının belirgin şekilde azalması demektir.
Yut, engelle, maskele
Açık ofis akustiği üç önlemin birlikte kullanılmasına dayanır. Yutma: Yüksek ses yutuculuğuna sahip bir asma tavan, sesin tavandan yansıyarak uzak masalara ulaşmasını engeller. Engelleme: Masalar arasındaki paravanlar, dolaplar ve mobilya, konuşmanın doğrudan yolunu keser. Maskeleme: Kontrollü bir arka plan sesi, geriye kalan konuşmanın anlaşılırlığını düşürür.
Bu üç önlem birbirinin yerini tutmaz. Yutucu tavan olmadan maskeleme tek başına yeterli olmaz; yutucu yüzeyler ise tek başına uygulandığında ortamı daha da sessizleştirerek konuşmaların daha net duyulmasına yol açabilir.
Görsel: Soft dB
Hoparlörler görünmez
Ses maskeleme sistemi, asma tavanın içine yerleştirilen hoparlörlerden ve bunları yöneten kontrol ünitelerinden oluşur. Hoparlörler genellikle tavan karolarının üzerine gizlenir; açık tavanlarda ise asılarak kullanılabilir. Ses tavan boşluğundan alana yayıldığı için kaynağı fark edilmez ve alan boyunca eşit dağılır.
Sistem birden fazla bölgeye ayrılabilir. Böylece açık çalışma alanı, toplantı odaları ve koridorlar farklı seviyelerde çalıştırılabilir; aynı altyapı anons ve fon müziği için de kullanılabilir.
Hoparlörler ve kontrol ünitesi. Görsel: Soft dB
Çok bölgeli sistem. Görsel: Soft dB
Görsel: Soft dB
Beyaz gürültü değildir
Maskeleme sesi çoğu zaman “beyaz gürültü” olarak anılır, ancak doğru tasarlanmış bir sistemin sesi beyaz gürültüden farklıdır. Beyaz gürültü yüksek frekanslarda baskındır ve tiz, cızırtılı algılanır; uzun süre dinlendiğinde rahatsız edicidir.
Maskeleme sesi ise konuşmanın anlaşılırlığını belirleyen frekansları örtecek, yüksek frekanslarda azalacak şekilde şekillendirilir. Doğru ayarlandığında havalandırma sesine benzer, kısa sürede fark edilmez hâle gelir.
Her alan ayrı ayarlanır
Aynı hoparlör ve aynı ayar, farklı alanlarda farklı ses üretir. Tavanın malzemesi, tavan boşluğunun yüksekliği, hacmin büyüklüğü ve mobilya, alana ulaşan sesin frekans dağılımını değiştirir. Ayarı doğru yapılmamış bir sistem ya etkisiz kalır ya da rahatsız edici olur.
Bu nedenle sistem her bölgede yerinde ölçülerek kalibre edilir. Soft dB sistemlerinde tavana yerleştirilen mikrofonlar alanın akustik tepkisini ölçer; sistem sesi 1/3 oktav ve 340 dar bantta otomatik olarak hedef spektruma göre ayarlar. Bir bölgenin kalibrasyonu bir dakikadan kısa sürer.
Sahada kalibrasyon. Görsel: Soft dB
Kalibrasyon yazılımı. Görsel: Soft dB
Seviye gün içinde değişmeli
Ofisteki ses gün boyunca değişir: Sabah ve akşam saatlerinde ortam sakindir, öğleden önce ve sonra kalabalıklaşır. Sabit seviyede çalışan bir maskeleme sistemi, sakin saatlerde gereğinden yüksek, yoğun saatlerde ise yetersiz kalır.
Uyarlanır sistemler, tavandaki sensörlerle ortam sesini sürekli izler ve maskeleme seviyesini buna göre artırıp azaltır. Eindhoven Teknik Üniversitesi’nde yapılan bir çalışmada, uyarlanır ses maskelemenin uygulandığı ofiste çalışanların kendilerini daha az gergin ve stresli hissettiği bildirilmiştir.
Kapalı odalarda da işe yarar
Toplantı odası veya yönetici ofisinde konuşma mahremiyeti iki şeyin toplamına bağlıdır: Duvarın iki oda arasında sağladığı ses düzeyi farkı ve dinleyen taraftaki arka plan sesi. Arka plan sesi çok düşükse, iyi yalıtılmış bir duvarın ardındaki konuşma bile anlaşılabilir.
Ses maskeleme bu toplamın arka plan tarafını kontrollü olarak yükseltir. Böylece aynı mahremiyet daha hafif bölmelerle, asma tavan üstü bariyerlere daha az ihtiyaç duyularak ve demonte bölme sistemleriyle de sağlanabilir. Bu, hem maliyet hem de yerleşim esnekliği açısından avantaj sağlar.
Görsel: Soft dB
Nerelerde kullanılır?
- Açık ofisler ve ortak çalışma alanları
- Toplantı odaları ve yönetici ofisleri
- Banka ve finans kurumları, hukuk büroları
- Sağlık yapılarında muayene ve danışma alanları
- Çağrı merkezleri, resepsiyon ve bekleme alanları
- Eğitim yapıları ile Ar-Ge ve laboratuvar alanları
Tasarımdan ölçüme
Ses maskeleme, akustik tasarımın bir parçası olarak ele alındığında en iyi sonucu verir. Projeye mevcut durumu ölçerek başlıyor; yutucu yüzeyleri, yerleşimi ve maskeleme sistemini birlikte tasarlıyoruz. Kurulumdan sonra her bölgeyi kalibre ediyor, seviyeyi, spektrumu ve alan içindeki tekdüzeliği ölçerek raporluyoruz.
Sahada akustik ölçüm.
Soft dB
Qubi Akustik, Soft dB’nin Türkiye çözüm ortağıdır. Kanada merkezli Soft dB’nin ses maskeleme sistemlerinin tasarımını, kurulumunu ve ölçümle ayarlanmasını Türkiye’deki projelerde yürütüyoruz.
Projeniz için görüşelim
Akustik ihtiyaçlarınız için bizimle iletişime geçin ve projelerinizde fark yaratın!
Kaynaklar
- ISO 3382-3, Akustik – Oda akustiği parametrelerinin ölçülmesi – Bölüm 3: Açık ofisler.
- ISO 22955, Akustik – Açık ofis alanlarının akustik kalitesi.
- ASTM E1573, Açık ofislerde maskeleme sesinin A ağırlıklı ve 1/3 oktav bandı ses basınç düzeyleriyle değerlendirilmesi için standart test yöntemi.
- ASTM E1130, Açık ofislerde konuşma mahremiyetinin objektif ölçümü için standart test yöntemi.
- ASTM E2638, Kapalı odaların sağladığı konuşma mahremiyetinin objektif ölçümü için standart test yöntemi.
- Soft dB, The Most Advanced Sound Masking System – Office Sound Masking System Overview (broşür). softdb.com/sound-masking – Bu sayfadaki Soft dB görselleri ve sistem bilgileri bu kaynaktandır.
- Bergefurt ve ark., “Level-adaptive sound masking in the open-plan office”, Eindhoven Teknik Üniversitesi, 2023 (Soft dB broşüründe aktarıldığı şekliyle).
